امید

مَنْ وَصَلَ فِيهِ رَحِمَهُ

رَحِم جایگاه جنین در شکم مادر است. از این جهت تعبیر « صله رحم» اصطلاحا پیوند خوردن  به تمام خویشاوندان به خاطر اینکه از رحم واحدی به وجود آمدند، اطلاق می شود.

در قرآن کریم بر اهمیت صله رحم و ترک آن تاکید نموده است. در سوره بقره آیه 27 قطع رحم را از خصوصیات فاسقان بیان کرده است. و در سوره محمد آیه 22، قطع رحم را از ویژگی کسانی که از رحمت خداوند بدورند بیان می کند.

صله رحم صرف نظر از جهات اخروی، اثرات خوب دنیوی نیز دارد. صله رحم به بهبود روابط خانوادگی کمک می کند. صله رحم موجب تقویت حس همبستگی فامیلی می شود. افراد احساس ریشه داشتن وپشت گرمی می کنند. صله رحم موجب خبر گرفتن از همدیگر و احیانا به کمک هم رسیدن در مواقع اضطراری می شود. بنابراین صله رحم آثار مثبت اجتماعی فراوانی در جامعه دارد. در صله رحم ها متوجه گرفتاری دیگران و مشکلات دیگران می شویم. احیانا حرکت جمعی برای حل آن مشکلات انجام می شود.شاید به همین دلیل باشد رسول الله فرمودند « حتی با جرعه آبی نیز صله رحم کن»[1]

با توجه به آثار شگرفی که صله رحم دارد برای آن ثواب بسیاری بیان شده است. که در اینجا به یک مورد آن اشاره می شود. در روایت است که « هيچ قدمى در نزد خداى تعالى محبوبتر نيست از دو قدم: يكى، گامى كه براى پر كردن جاى خالى در صفوف مسلمين مؤمن برداشته شود و دوم، گاهى كه جهت صله رحمى برداشته شود كه او قطع رحم كرده باشد.»[2]

از دیدگاه اقتصادی نیز صله رحم موجب تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش اعتماد اجتماعی می گردد. اینکه در روایات آمده است که صله رحم موجب افزایش روزی می شود زیرا گسترش ارتباطات فامیلی و تقویت پیوند یادشده در حد روابط ساده باقی نمی ماند. افراد ثروتمند به فقیران کمک می کنند و موجب افزایش روزی آنها می شوند. در این ارتباطات تجارب رد و بدل می شود، گره گشایی ها صورت می گیرد، احیانا شراکت های مالی صورت می گیرد و... که همه موجب افزایش روزی می گردد.  

نکته جالب در تشبیهی است که پیامبر بکار برده است. کسی که در این ماه صله رحم کند. صله از ماده وصل به معنای پیوستن است که در اینجا ارتباط داشتن با بستگان به صله رحم تعبیر می شود در قیامت به رحمت خدا پیوسته می شود. و مورد رحمت الهی قرار می گیرد. و کسی که از رحمش می برد خداوند نیز در قیامت رحمتش را از او می برد.

مَنْ تَطَوَّعَ فِيهِ

بالاترين عبادت در اسلام، نماز است. هيچ عبادتى به اندازه نماز، موجب تقرب به ذات اقدس الهى نيست. اولين چيزى كه روز قيامت، در مورد آن از انسان پرسیده می شود، نماز است. نماز پايه و اساس دين است و همانند نهرى جارى، شبانه روز پنج بار، موجب شستشوى انسان از گناهان مى گردد، به شرط اینکه انسان در بند همان ظواهر متوقف نشود و سعی کند از پوسته به درون نفوذ کند. بر این اساس پیامبر اکرم می فرماید کسی که در این ماه نماز مستحبی بخواند خداوند بر خود لازم میداند که آتش جهنم را از او دور کند. و کسی که نماز واجب خود را می خواند ثواب هفتاد نماز واجب در این ماه های دیگر را دارد. به راستی ماه رمضان، ماه پر خیر و برکتی است.