امید

عبدالله شََُبَر عجب را بزرگ شمردن نعمت همراه با فراموشی منعم می داند. شخصی از یکی از ائمه (ع) سوال کرد که کام خودپسندی است که عمل را فاسد می کند؟ حضرت فرمود: « خود پسندی درجاتی دارد. یکی این است که کار زشتش را خوب تلقی کند. و دیگری اینکه انسان بواسطه عبادتش بر خدا منت دارد»[1]

آفات عجب:

1.      منجر به تکبر می شود.

2.      فراموشی گناه

3.      بزرگ شمردن عبادات و طاعات

4.      منع از مشورت کردن، استفاده از دیگران، تعلم

5.      از دست دادن دوستان دلسوز

6.      در صورتی که پولی یا قدرتی داشته باشد متملقان دورش جمع می شوند در غیر این صورت آدم منزوی خواهد بود.

غَرّه شدن به خود و خودپسندی به مرور زمان به تکبر، خودبرتربینی و کوچک انگاری دیگران می انجامد. به ویژه در امور عبادی موجب طلبکار شدن از خدا می گردد. و این ناخودآگاه اعتراض به خداوند است.

خودپسندی عامل هلاکت انسان:

امام صادق در روایتی می فرماید: « کسی که خودپسندی بر او وارد شود هلاک می شود.»[2]

امام صادق (ع) در روایتی می فرمایند اگر انسان گناهی انجام دهد بهتر از این است که مبتلا به خودپسندی شود.[3]

روایتی هشدار دهنده از امام صادق وارد شده است که روزی عالمی از فردی عابد پرسید نمازهایت چگونه است؟ این سخن به فرد عابد گران آمد و گفت از کسی مثل من که از نمازش نمی پرسنددر حالی که زمان درازی است که من عبادت خدا را می کنم. عالم پرسید اشکت نیز جاری می شود؟ گفت اینقدر می گریم که اشک هایم بر گونه های جاری می شوند. آن مرد دانشمند گفت اگر می خندیدی و خائف بودی بهتر از این وضعیت تو بود.»[4]

عجب به علم نشانه جهل و ضعف عقل:

در روایتی علی(ع) می فرماید: «از نادانی انسان همین بس که به دانشش ببالد.»[5]

و باز علی(ع) فرمود: «خودپسندی، دلیل بر ضعف عقل اوست.»[6]

نکته مهم این است که چگونه خودپسندی در انسان شکل می گیرد. نقش تربیت و اجتماع در شکل گیری این خصلت ناپسند چیست؟ و انسان چگونه می تواند با آن مبارزه کند؟